Đây là nhóm thuốc bị tự ngừng nhiều nhất, và lý do luôn giống nhau: người bệnh thấy khoẻ.
Vì sao huyết áp cao ít triệu chứng
- Cơ thể thích nghi dần
- Tăng từ từ qua nhiều năm
- Không có cơ quan cảm nhận áp lực máu
- Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường
- Chỉ phát hiện được khi đo
Không có cảm giác nào trong cơ thể cho biết huyết áp đang cao.
Điều gì diễn ra âm thầm
- Thành mạch dày lên và cứng lại
- Tim phải làm việc nhiều hơn
- Mạch máu ở thận bị tổn thương
- Mạch máu ở mắt bị ảnh hưởng
- Quá trình này kéo dài nhiều năm
Tổn thương tích luỹ trong im lặng và chỉ lộ ra khi đã khá muộn.
Vì sao phát hiện sớm lại quan trọng
- Tổn thương tích luỹ theo thời gian
- Kiểm soát sớm ngăn được phần lớn biến chứng
- Đo huyết áp là việc rất đơn giản
- Nhiều người chỉ phát hiện khi đã có biến cố
- Người có tiền sử gia đình nên đo định kỳ
Rất nhiều người biết mình cao huyết áp lần đầu ngay trong lúc đang cấp cứu đột quỵ.
Hậu quả khi không kiểm soát
- Đột quỵ
- Nhồi máu cơ tim
- Suy tim
- Suy thận
- Giảm thị lực
Những biến chứng này thường xuất hiện đột ngột sau nhiều năm không triệu chứng.
Vì sao chỉ số về bình thường không phải là khỏi
- Chỉ số tốt là nhờ thuốc đang tác dụng
- Ngừng thuốc thì áp lực quay lại
- Giống như tháo van đang giữ áp
- Đây là hiểu nhầm rất phổ biến
- Bác sĩ mới là người đánh giá
Chỉ số đẹp là bằng chứng thuốc đang có tác dụng chứ không phải bằng chứng đã khỏi.
Khi nào bác sĩ có thể giảm thuốc
- Sau khi thay đổi lối sống có kết quả rõ
- Giảm cân đáng kể
- Sau theo dõi đủ lâu
- Giảm dần chứ không ngừng đột ngột
- Luôn kèm theo dõi sát
Việc giảm thuốc là có thể nhưng phải theo kế hoạch và có theo dõi.
Điều gì xảy ra khi tự ngừng
- Huyết áp tăng trở lại
- Một số thuốc gây tăng vọt khi ngừng đột ngột
- Nguy cơ biến cố tim mạch tăng
- Người bệnh vẫn không cảm thấy gì
- Rủi ro diễn ra trong im lặng
Một số nhóm thuốc gây hiện tượng bật ngược khi ngừng đột ngột và rất nguy hiểm.
Lý do người ta hay tự ngừng
- Thấy khoẻ nên nghĩ đã hết bệnh
- Ngại uống thuốc lâu dài
- Nghe lời khuyên truyền miệng
- Muốn thử phương pháp khác
- Gặp tác dụng phụ mà không nói
Người ngại nói về tác dụng phụ thường kết thúc bằng việc tự bỏ thuốc.
Khi gặp tác dụng phụ
- Báo bác sĩ thay vì tự ngừng
- Có nhiều nhóm thuốc khác nhau
- Thường đổi được sang loại phù hợp hơn
- Ghi lại cụ thể khó chịu thế nào
- Ghi từ khi bắt đầu thuốc nào
Có rất nhiều lựa chọn thuốc nên hiếm khi phải chịu đựng một tác dụng phụ nặng.
Uống vào giờ cố định
- Giữ nồng độ thuốc ổn định
- Gắn với một việc hằng ngày
- Đặt báo giờ
- Dùng hộp chia theo ngày
- Dễ nhớ hơn là dựa vào trí nhớ
Gắn việc uống thuốc với một thói quen cố định hiệu quả hơn nhiều so với cố nhớ.
Về thay đổi lối sống
- Giảm muối
- Vận động đều
- Giảm cân nếu thừa
- Hạn chế rượu
- Bỏ thuốc lá
Thay đổi lối sống đi cùng thuốc chứ không thay thế thuốc.
Vì sao có người phải uống nhiều loại
- Phối hợp nhiều cơ chế hiệu quả hơn
- Cho phép dùng mức thấp hơn của từng loại
- Giảm tác dụng phụ so với tăng một loại
- Là cách làm chuẩn
- Không có nghĩa là bệnh nặng hơn
Được kê nhiều loại không có nghĩa bệnh nặng hơn mà thường là cách kiểm soát tốt hơn.
Về viên phối hợp
- Nhiều hoạt chất trong một viên
- Giúp uống ít viên hơn
- Dễ tuân thủ hơn
- Vẫn phải biết trong đó có gì
- Tránh uống trùng với thuốc khác
Viên phối hợp giúp dễ nhớ nhưng người dùng vẫn cần biết thành phần bên trong.
Khám định kỳ để làm gì
- Đánh giá mức kiểm soát
- Kiểm tra chức năng thận
- Kiểm tra điện giải với một số thuốc
- Điều chỉnh khi cần
- Phát hiện sớm biến chứng
Xét nghiệm định kỳ là cách phát hiện sớm những thay đổi mà người bệnh không cảm nhận được.
Khi đi khám nơi khác
- Mang theo danh sách thuốc
- Nói rõ đang điều trị huyết áp
- Nhiều thuốc khác ảnh hưởng huyết áp
- Kể cả thuốc không kê đơn
- Kể cả thực phẩm chức năng
Nhiều thuốc thông thường như thuốc cảm cũng có thể làm huyết áp tăng.
Cách nghĩ thực tế
- Huyết áp cao hầu như không có triệu chứng
- Chỉ số tốt là nhờ thuốc chứ không phải đã khỏi
- Tự ngừng làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch
- Gặp tác dụng phụ thì báo bác sĩ để đổi thuốc
- Thay đổi lối sống đi cùng thuốc chứ không thay thế
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Huyết áp cao có triệu chứng gì không?
Phần lớn không có triệu chứng rõ trong nhiều năm. Đó là lý do nó được gọi là kẻ giết người thầm lặng và chỉ phát hiện được khi đo.
Huyết áp về bình thường rồi có ngừng thuốc được không?
Chỉ số bình thường thường là nhờ thuốc đang phát huy tác dụng. Việc ngừng hay giảm phải do bác sĩ quyết định sau khi đánh giá.
Tự ngừng thuốc có hậu quả gì?
Huyết áp tăng trở lại, đôi khi tăng vọt, làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tổn thương thận.
Nếu thuốc gây khó chịu thì sao?
Báo bác sĩ để được đổi hoặc điều chỉnh. Có nhiều nhóm thuốc khác nhau nên thường tìm được loại phù hợp hơn.