Corticoid dạng hít trong hen — khác hẳn dạng uống

Nỗi sợ corticoid nói chung đang khiến nhiều người hen bỏ đúng thứ giữ cho họ không lên cơn.

Vì sao dạng hít khác dạng uống

• Thuốc đi thẳng tới đường thở
• Tác dụng tại chỗ là chính
• Lượng vào máu rất ít
• Nguy cơ toàn thân thấp hơn nhiều
• Đây là khác biệt căn bản

Cùng tên corticoid nhưng mức ảnh hưởng toàn thân khác nhau rất xa.

Hen là bệnh gì

• Đường thở bị viêm mạn tính
• Dễ co thắt khi gặp kích thích
• Gây khò khè và khó thở
• Viêm vẫn còn khi không lên cơn
• Đây là điểm quan trọng nhất

Không lên cơn không có nghĩa là đường thở đã hết viêm.

Hai loại thuốc hít khác nhau

• Thuốc cắt cơn tác dụng nhanh
• Thuốc dự phòng dùng hằng ngày
• Corticoid hít thuộc nhóm dự phòng
• Không dùng để cắt cơn
• Nhầm lẫn hai loại rất nguy hiểm

Dùng thuốc dự phòng để cắt cơn là hiểu nhầm có thể gây hậu quả nặng.

Vì sao phải dùng đều

• Giảm viêm cần thời gian
• Tác dụng tích luỹ theo ngày
• Bỏ vài ngày là viêm quay lại
• Cơn dễ xuất hiện trở lại
• Dùng đều là cách kiểm soát bệnh

Thấy khoẻ chính là bằng chứng thuốc đang có tác dụng chứ không phải lý do để bỏ.

Dấu hiệu kiểm soát chưa tốt

• Phải dùng thuốc cắt cơn nhiều lần trong tuần
• Thức giấc ban đêm vì khó thở
• Hạn chế hoạt động vì hen
• Cơn xuất hiện thường xuyên hơn
• Cần đi khám để điều chỉnh

Phải dùng thuốc cắt cơn nhiều lần mỗi tuần là dấu hiệu bệnh chưa được kiểm soát.

Kỹ thuật hít đúng

• Lắc bình trước khi dùng nếu hướng dẫn yêu cầu
• Thở ra hết trước khi hít
• Hít vào chậm và sâu
• Nín thở vài giây sau khi hít
• Thở ra từ từ

Rất nhiều người dùng thuốc hít nhiều năm mà kỹ thuật vẫn chưa đúng.

Vì sao kỹ thuật quan trọng

• Hít sai thì thuốc đọng ở miệng
• Không xuống được đường thở
• Bệnh không kiểm soát được
• Lại tăng tác dụng phụ tại chỗ
• Nhờ nhân viên y tế kiểm tra kỹ thuật

Xin được kiểm tra lại kỹ thuật hít ở mỗi lần tái khám là việc rất đáng làm.

Buồng đệm

• Giúp thuốc vào sâu hơn
• Giảm đọng ở miệng họng
• Rất hữu ích cho trẻ em
• Cũng tốt cho người khó phối hợp nhịp
• Vệ sinh theo hướng dẫn

Với trẻ nhỏ, buồng đệm gần như là bắt buộc để thuốc có tác dụng.

Súc miệng sau khi hít

• Giảm nguy cơ nấm miệng
• Giảm khàn tiếng
• Súc rồi nhổ đi
• Không nuốt nước súc
• Làm ngay sau mỗi lần hít

Đây là bước đơn giản nhất để tránh tác dụng phụ tại chỗ.

Tác dụng phụ tại chỗ

• Nấm miệng
• Khàn tiếng
• Kích ứng họng
• Thường xử lý được
• Báo bác sĩ khi gặp

Nấm miệng có cách xử lý đơn giản và không phải lý do để bỏ thuốc.

Về nỗi sợ ảnh hưởng chiều cao trẻ

• Là lo ngại thường gặp của cha mẹ
• Hen không kiểm soát cũng ảnh hưởng phát triển
• Bác sĩ cân nhắc và theo dõi
• Đo chiều cao định kỳ
• Bàn với bác sĩ thay vì tự bỏ thuốc

Bỏ thuốc để tránh lo ngại này lại tạo ra rủi ro lớn hơn từ hen không kiểm soát.

Kiểm tra bình còn thuốc không

• Một số bình có bộ đếm liều
• Không dựa vào cảm giác lắc
• Ghi ngày bắt đầu dùng
• Chuẩn bị bình mới trước khi hết
• Không để hết thuốc giữa chừng

Lắc bình để đoán còn thuốc hay không là cách rất không đáng tin.

Kế hoạch hành động

• Xin bác sĩ một kế hoạch bằng văn bản
• Biết làm gì khi triệu chứng nặng lên
• Biết khi nào đi khám
• Biết khi nào gọi cấp cứu
• Người nhà cũng nắm được

Một kế hoạch hành động viết sẵn giúp xử lý đúng khi cơn đến.

Dấu hiệu cơn nặng cần cấp cứu

• Khó thở tới mức nói không thành câu
• Môi hoặc đầu ngón tay tím
• Thuốc cắt cơn không đỡ
• Lơ mơ hoặc kiệt sức
• Gọi cấp cứu ngay

Nói không thành câu vì khó thở là dấu hiệu cần cấp cứu ngay lập tức.

Tránh các yếu tố khởi phát

• Khói thuốc lá
• Bụi nhà và nấm mốc
• Lông thú nếu dị ứng
• Không khí lạnh đột ngột
• Nhiễm khuẩn hô hấp

Khói thuốc lá trong nhà là yếu tố khởi phát mạnh nhất mà lại thay đổi được.

Cách nghĩ thực tế

• Dạng hít khác hẳn dạng uống về nguy cơ toàn thân
• Thuốc dự phòng phải dùng đều dù không lên cơn
• Kỹ thuật hít sai làm thuốc không tới được đường thở
• Súc miệng sau mỗi lần hít
• Xin kế hoạch hành động bằng văn bản

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp