Nhóm thuốc an thần gây ngủ và vì sao chỉ nên dùng ngắn

Đây là nhóm rất hữu ích trong ngắn hạn và rất phiền phức khi kéo dài.

Nhóm này làm gì

• Làm dịu hệ thần kinh
• Giảm lo âu
• Gây buồn ngủ
• Giãn cơ
• Tác dụng đến khá nhanh

Tác dụng nhanh là ưu điểm trong khủng hoảng và là cái bẫy khi dùng lâu.

Khi nào nó thật sự hữu ích

• Lo âu cấp tính nặng
• Mất ngủ ngắn hạn do biến cố
• Một số tình huống cấp cứu
• Trước một số thủ thuật
• Dùng trong thời gian ngắn có kiểm soát

Trong những tình huống này, nó là công cụ tốt nếu dùng có giới hạn.

Hiện tượng quen thuốc

• Cơ thể thích nghi dần
• Hiệu quả giảm theo thời gian
• Người dùng có xu hướng tăng lên
• Càng tăng càng khó ngừng
• Đây là cơ chế của vòng luẩn quẩn

Cùng một cách dùng sau vài tháng không còn cho giấc ngủ như ban đầu.

Phụ thuộc

• Cơ thể quen với sự có mặt của thuốc
• Không có thuốc thì khó chịu
• Lo âu và mất ngủ nặng hơn trước
• Người dùng tưởng bệnh nặng lên
• Thực ra là phản ứng khi thiếu thuốc

Rất nhiều người tin mình không thể ngủ được nếu thiếu thuốc, trong khi đó là phản ứng của cơ thể.

Vì sao không tự ngừng

• Ngừng đột ngột gây phản ứng nặng
• Lo âu dữ dội và mất ngủ
• Run, vã mồ hôi
• Nặng có thể co giật
• Phải giảm dần theo kế hoạch

Đây là một trong số ít nhóm thuốc mà ngừng đột ngột có thể gây co giật.

Giảm dần thế nào

• Bác sĩ lập kế hoạch cụ thể
• Giảm từng bước nhỏ
• Mỗi bước cách nhau đủ lâu
• Có thể mất nhiều tháng
• Kiên nhẫn là phần của quá trình

Quá trình giảm dần thường dài hơn thời gian người bệnh hình dung.

Trong quá trình giảm

• Khó chịu là bình thường
• Báo bác sĩ nếu quá nặng
• Có thể giảm chậm hơn
• Không tự quay lại mức cũ
• Kết hợp biện pháp không dùng thuốc

Giảm chậm hơn luôn là lựa chọn có sẵn, không cần tự xoay xở.

Vì sao cần hỏi rõ thời gian dự kiến

• Hỏi ngay từ lần kê đầu tiên
• Biết dự kiến dùng bao lâu
• Biết khi nào sẽ đánh giá lại
• Tránh tình trạng kê lại vô thời hạn
• Ghi lại ngày bắt đầu

Hỏi thuốc này dự kiến dùng bao lâu ngay từ đầu giúp tránh việc kéo dài không ai để ý.

Nguy cơ ở người cao tuổi

• Té ngã và gãy xương
• Lú lẫn
• Ảnh hưởng trí nhớ
• Thuốc thải chậm hơn
• Cần đặc biệt thận trọng

Một lần té ngã ở tuổi cao có thể thay đổi hoàn toàn khả năng tự chăm sóc.

Ảnh hưởng ban ngày

• Buồn ngủ kéo dài sang hôm sau
• Giảm tập trung
• Phản xạ chậm
• Không lái xe khi chưa rõ ảnh hưởng
• Cẩn thận khi vận hành máy móc

Tác dụng có thể còn kéo dài tới tận buổi sáng hôm sau.

Không dùng cùng rượu

• Cả hai đều ức chế thần kinh
• Cộng hưởng rất nguy hiểm
• Có thể ức chế hô hấp
• Đây là kết hợp cần tránh tuyệt đối
• Nói thật với bác sĩ về thói quen uống

Kết hợp với rượu là tình huống nguy hiểm nhất của nhóm thuốc này.

Không dùng cùng thuốc giảm đau mạnh

• Nhóm giảm đau opioid cũng ức chế thần kinh
• Phối hợp làm tăng nguy cơ nghiêm trọng
• Chỉ dùng khi bác sĩ cân nhắc kỹ
• Không tự phối hợp
• Nói rõ mọi thuốc đang dùng

Phối hợp hai nhóm ức chế thần kinh là tình huống bác sĩ luôn cân nhắc rất kỹ.

Không chia sẻ cho người khác

• Đây là thuốc kê đơn có kiểm soát
• Tác động khác nhau ở mỗi người
• Người khác có thể đang dùng thuốc tương tác
• Thiện chí có thể gây hại nặng
• Không đưa cho người thân dùng thử

Cho người khác một viên thuốc ngủ là hành động có thể gây hậu quả rất nặng.

Cất giữ an toàn

• Để xa tầm với trẻ em
• Không để chung với thuốc khác
• Giữ nguyên hộp có nhãn
• Không tích trữ nhiều
• Hỏi nhà thuốc cách bỏ thuốc thừa

Không tích trữ là nguyên tắc quan trọng với nhóm thuốc này.

Biện pháp thay thế lâu dài

• Trị liệu hành vi cho mất ngủ
• Vệ sinh giấc ngủ
• Điều trị nguyên nhân gây lo âu
• Vận động đều đặn
• Hiệu quả bền hơn thuốc

Trị liệu hành vi cho mất ngủ có hiệu quả lâu dài tốt hơn thuốc ngủ.

Cách nghĩ thực tế

• Nhóm này hữu ích trong ngắn hạn, phiền phức khi kéo dài
• Cơ thể quen thuốc nên hiệu quả giảm dần
• Không bao giờ tự ngừng đột ngột
• Tuyệt đối không dùng cùng rượu
• Người cao tuổi có nguy cơ té ngã và lú lẫn cao hơn

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp