Các nhóm thuốc huyết áp và vì sao bác sĩ đổi thuốc

Hiểu sơ về nhóm thuốc của mình giúp người bệnh nhận ra tác dụng phụ và hỏi đúng câu.

Nhóm lợi tiểu

• Giúp thải bớt nước và muối
• Giảm thể tích tuần hoàn
• Thường uống buổi sáng
• Có thể ảnh hưởng điện giải
• Cần xét nghiệm theo dõi

Uống nhóm này vào buổi tối dễ làm mất ngủ vì phải dậy đi tiểu.

Nhóm chẹn kênh canxi

• Làm giãn mạch máu
• Hiệu quả tốt ở nhiều người
• Có thể gây phù chân
• Có thể gây đỏ bừng mặt
• Một số loại tương tác với nước ép bưởi

Phù chân do nhóm này thường xuất hiện ở mắt cá và tăng về chiều.

Nhóm ức chế men chuyển

• Tác động lên hệ điều hoà huyết áp của thận
• Có lợi thêm cho người tiểu đường và bệnh thận
• Tác dụng phụ đặc trưng là ho khan
• Cần theo dõi chức năng thận và kali
• Không dùng cho phụ nữ mang thai

Ho khan kéo dài không rõ lý do ở người dùng nhóm này rất đáng được nhắc với bác sĩ.

Nhóm chẹn thụ thể

• Cơ chế gần với nhóm trên
• Ít gây ho khan hơn
• Hay được dùng thay khi bị ho
• Cũng cần theo dõi thận và kali
• Cũng không dùng khi mang thai

Đây là lựa chọn thay thế phổ biến nhất khi người bệnh bị ho vì nhóm trước.

Vì sao cần xét nghiệm khi dùng một số nhóm

• Một số nhóm ảnh hưởng kali trong máu
• Một số ảnh hưởng chức năng thận
• Thay đổi không gây triệu chứng sớm
• Chỉ xét nghiệm mới phát hiện
• Đi xét nghiệm đúng hẹn là phần của điều trị

Bỏ lịch xét nghiệm là bỏ mất cách duy nhất để thấy những thay đổi thầm lặng.

Nhóm chẹn beta

• Làm tim đập chậm lại
• Hay dùng khi có bệnh mạch vành hoặc suy tim
• Có thể gây mệt và lạnh đầu chi
• Không ngừng đột ngột
• Người hen cần thận trọng

Nhóm này đặc biệt không được ngừng đột ngột vì có thể gây phản ứng ngược nguy hiểm.

Vì sao mỗi người một nhóm khác

• Bệnh nền kèm theo
• Tuổi và chức năng thận
• Có tiểu đường hay không
• Có bệnh mạch vành hay không
• Các thuốc đang dùng

Cùng chỉ số huyết áp nhưng hai người có bệnh nền khác nhau sẽ được kê khác nhau.

Lý do bác sĩ đổi thuốc

• Chưa đạt mức kiểm soát mong muốn
• Xuất hiện tác dụng phụ
• Có bệnh mới phát hiện
• Chức năng thận thay đổi
• Đơn giản hoá cho dễ uống

Đổi thuốc là việc bình thường trong quá trình điều trị chứ không phải dấu hiệu thất bại.

Khi đổi thuốc cần làm gì

• Hỏi rõ thuốc cũ ngừng thế nào
• Hỏi thuốc mới uống khi nào
• Đo huyết áp thường xuyên hơn trong giai đoạn đầu
• Ghi lại chỉ số
• Báo bác sĩ nếu có gì bất thường

Giai đoạn vừa đổi thuốc là lúc cần đo và ghi chỉ số chăm hơn bình thường.

Về nước ép bưởi

• Ảnh hưởng chuyển hoá một số thuốc
• Có thể làm nồng độ thuốc tăng
• Không phải thuốc nào cũng vậy
• Hỏi dược sĩ về đúng thuốc mình dùng
• Thông tin thường có trên tờ hướng dẫn

Nước ép bưởi là tương tác thực phẩm được nhắc nhiều nhất trong nhóm tim mạch.

Về kali trong chế độ ăn

• Một số nhóm làm tăng kali
• Một số nhóm làm giảm kali
• Muối ăn kiêng thường chứa kali
• Hỏi bác sĩ trước khi đổi muối
• Xét nghiệm định kỳ giúp theo dõi

Muối ăn kiêng chứa kali và không phải ai dùng thuốc huyết áp cũng dùng được.

Tác dụng phụ hay bị bỏ qua

• Chóng mặt khi đứng dậy
• Mệt mỏi kéo dài
• Rối loạn cương
• Thay đổi giấc ngủ
• Đều nên được nói với bác sĩ

Những tác dụng phụ khó nói là lý do thầm lặng khiến nhiều người bỏ thuốc.

Chóng mặt khi đứng dậy

• Huyết áp tụt khi đổi tư thế
• Hay gặp ở người cao tuổi
• Đứng dậy từ từ
• Nguy cơ té ngã
• Báo bác sĩ nếu thường xuyên

Ngồi dậy chậm và ngồi một lúc trước khi đứng giúp giảm nguy cơ té ngã.

Ghi lại tên hoạt chất

• Không chỉ nhớ màu viên thuốc
• Tên thương mại có thể đổi
• Ghi tên hoạt chất vào sổ
• Chụp ảnh đơn thuốc
• Hữu ích khi cấp cứu

Nhớ thuốc theo màu viên là cách rất dễ nhầm khi đổi hãng sản xuất.

Cách nghĩ thực tế

• Mỗi nhóm hạ huyết áp theo một cơ chế khác nhau
• Ho khan và phù chân là hai tác dụng phụ đặc trưng đáng báo
• Đổi thuốc là việc bình thường
• Không ngừng đột ngột nhóm chẹn beta
• Ghi tên hoạt chất chứ không nhớ theo màu viên

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp