Số liệu đo tại nhà chỉ có giá trị khi cách đo đủ chuẩn để so sánh được giữa các lần.
Chọn máy đo
- Máy bắp tay thường được khuyến nghị
- Chọn vòng bít đúng cỡ tay
- Máy tự động dễ dùng hơn
- Kiểm tra định kỳ độ chính xác
- Mang máy tới phòng khám đối chiếu một lần
Mang máy nhà tới đối chiếu với máy phòng khám một lần là việc rất nên làm.
Vòng bít đúng cỡ
- Vòng bít quá nhỏ cho số cao giả
- Quá lớn cho số thấp giả
- Đo chu vi bắp tay để chọn
- Người tay to cần cỡ lớn
- Hỏi nhà thuốc khi mua
Vòng bít sai cỡ là nguyên nhân sai số phổ biến nhất khi đo tại nhà.
Chuẩn bị trước khi đo
- Ngồi nghỉ vài phút
- Không uống cà phê trước đó
- Không hút thuốc trước đó
- Đi tiểu trước khi đo
- Không nói chuyện khi đang đo
Bàng quang căng có thể làm chỉ số cao hơn thực tế.
Tư thế đúng
- Ngồi tựa lưng
- Hai chân đặt phẳng trên sàn
- Không bắt chéo chân
- Cánh tay đặt ngang mức tim
- Tay thả lỏng trên bàn
Tay để thấp hơn mức tim làm chỉ số cao hơn thật.
Đặt vòng bít
- Đặt trực tiếp lên da hoặc áo rất mỏng
- Không xắn tay áo thành cuộn chặt
- Mép dưới cách khuỷu tay một khoảng
- Quấn vừa khít không quá chặt
- Theo hướng dẫn của máy
Tay áo xắn lên thành cuộn chặt cũng gây sai số như vòng bít quá chặt.
Thời điểm đo
- Buổi sáng trước khi uống thuốc
- Buổi tối trước khi đi ngủ
- Cùng giờ mỗi ngày
- Theo lịch bác sĩ hướng dẫn
- Không đo lung tung khi thấy lo
Đo thêm mỗi khi thấy lo thường chỉ làm tăng lo chứ không thêm thông tin.
Đo mấy lần
- Đo hai tới ba lần cách nhau ít phút
- Ghi lại tất cả
- Nhìn xu hướng chứ không nhìn một số
- Lần đầu thường cao hơn
- Không đo đi đo lại tới khi ra số ưng ý
Đo lại nhiều lần cho tới khi ra số đẹp là cách tự đánh lừa mình.
Ghi chép thế nào
- Ghi ngày và giờ
- Ghi cả hai chỉ số và nhịp tim
- Ghi trước hay sau khi uống thuốc
- Ghi nếu có gì bất thường trong ngày
- Mang sổ đi khám
Một cuốn sổ ghi đều đặn có giá trị hơn nhiều so với vài con số nhớ được.
Hiện tượng áo choàng trắng
- Huyết áp cao hơn khi đo ở phòng khám
- Do căng thẳng
- Khá phổ biến
- Số đo tại nhà giúp phản ánh đúng hơn
- Nói với bác sĩ nếu thấy chênh lệch rõ
Đây chính là lý do số liệu đo tại nhà rất có giá trị với bác sĩ.
Hiện tượng ngược lại
- Có người bình thường ở phòng khám
- Nhưng cao khi ở nhà hoặc khi làm việc
- Cũng cần được phát hiện
- Chỉ theo dõi tại nhà mới thấy
- Đây là lý do nữa để đo đều
Có người chỉ số đẹp khi khám nhưng cao suốt phần còn lại của ngày.
Chênh lệch giữa hai tay
- Chênh lệch nhỏ là bình thường
- Đo lần đầu nên đo cả hai tay
- Sau đó dùng tay có số cao hơn
- Chênh lệch lớn cần báo bác sĩ
- Giữ nhất quán một bên khi theo dõi
Chênh lệch lớn giữa hai tay là điều cần được bác sĩ đánh giá.
Khi chỉ số cao bất thường
- Nghỉ ngơi rồi đo lại
- Kiểm tra lại tư thế và vòng bít
- Không tự uống thêm thuốc
- Ghi lại con số
- Liên hệ bác sĩ nếu lặp lại
Tự uống thêm một viên khi thấy chỉ số cao là phản xạ sai và có thể gây tụt áp.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
- Đau đầu dữ dội đột ngột
- Đau ngực
- Khó thở
- Yếu hoặc méo một bên người
- Nhìn mờ đột ngột
Yếu một bên người hoặc méo miệng đột ngột là dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay.
Về máy đo trên đồng hồ đeo tay
- Tiện nhưng độ chính xác thay đổi nhiều
- Không thay được máy đo chuẩn
- Có thể dùng để tham khảo xu hướng
- Số liệu gửi bác sĩ nên từ máy chuẩn
- Hỏi bác sĩ nếu muốn dùng
Thiết bị đeo tay tiện cho việc theo dõi xu hướng nhưng không dùng để ra quyết định điều trị.
Đừng để việc đo thành áp lực
- Đo quá nhiều lần gây lo lắng
- Lo lắng lại làm chỉ số tăng
- Theo đúng lịch là đủ
- Nhìn xu hướng theo tuần
- Nói với bác sĩ nếu thấy ám ảnh
Đo quá thường xuyên tạo ra vòng xoáy lo lắng làm chỉ số càng khó đẹp.
Cách nghĩ thực tế
- Vòng bít sai cỡ là nguyên nhân sai số phổ biến nhất
- Tư thế và nghỉ trước khi đo ảnh hưởng rõ tới kết quả
- Nhìn xu hướng thay vì một con số lẻ
- Không tự uống thêm thuốc khi thấy chỉ số cao
- Mang sổ ghi chép đi khám
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Nên đo huyết áp vào lúc nào?
Thường là buổi sáng trước khi uống thuốc và buổi tối, vào giờ cố định. Bác sĩ sẽ hướng dẫn lịch phù hợp với từng người.
Máy đo cổ tay có chính xác không?
Máy đo bắp tay thường được khuyến nghị hơn vì ít sai số về tư thế. Nếu dùng máy cổ tay cần đặt đúng ngang tim.
Vì sao mỗi lần đo lại ra số khác nhau?
Huyết áp dao động theo hoạt động, cảm xúc và thời điểm trong ngày. Vì vậy nên đo vài lần và nhìn xu hướng thay vì một con số lẻ.
Chỉ số cao một lần có phải đi khám ngay không?
Một lần cao không kết luận được, nên đo lại sau khi nghỉ. Nhưng nếu rất cao kèm đau đầu dữ dội, đau ngực hay khó thở thì cần đi khám ngay.