Nhiều người dùng thuốc giảm đau thông thường nhiều tháng cho một cơn đau mà nó không thể xử lý.
Đau thần kinh là gì
- Đau do tổn thương hoặc rối loạn dây thần kinh
- Không phải do tổn thương mô
- Tín hiệu đau bất thường
- Cơ chế khác hẳn đau thông thường
- Vì vậy cần thuốc khác
Đây là đau do chính hệ thống báo đau bị lỗi chứ không phải do có tổn thương.
Cách người bệnh mô tả
- Bỏng rát
- Điện giật
- Kim châm
- Tê bì
- Đau khi chạm nhẹ vào da
Đau khi chỉ chạm nhẹ vào da là dấu hiệu khá đặc trưng.
Những nguyên nhân thường gặp
- Biến chứng thần kinh do tiểu đường
- Đau sau zona
- Chèn ép rễ thần kinh
- Sau chấn thương hoặc phẫu thuật
- Một số bệnh thần kinh khác
Điều trị bệnh nền vẫn là phần quan trọng chứ không chỉ giảm đau.
Vì sao thuốc giảm đau thường ít tác dụng
- Chúng tác động lên viêm và tổn thương mô
- Đau thần kinh không phải do viêm
- Cơ chế không khớp
- Dùng kéo dài lại thêm tác dụng phụ
- Cần nhóm thuốc khác
Uống mãi thuốc giảm đau thường cho đau thần kinh là tốn kém mà không hiệu quả.
Nhóm thuốc được dùng
- Một số thuốc vốn dùng cho động kinh
- Một số thuốc vốn dùng cho trầm cảm
- Dùng cho mục đích giảm đau
- Không phải vì người bệnh mắc các bệnh đó
- Bác sĩ chọn theo từng trường hợp
Được kê thuốc chống trầm cảm cho đau không có nghĩa bác sĩ nghĩ cơn đau là tưởng tượng.
Giải thích hay bị hiểu nhầm
- Người bệnh tưởng bị coi là bệnh tâm lý
- Thực ra là cơ chế dược lý khác
- Thuốc tác động lên đường dẫn truyền đau
- Mức dùng cho đau thường khác mức cho trầm cảm
- Hỏi bác sĩ nếu băn khoăn
Hiểu nhầm này khiến nhiều người từ chối một phương án điều trị có hiệu quả.
Vì sao tăng dần từ mức thấp
- Giảm tác dụng phụ ban đầu
- Cho cơ thể thời gian quen
- Tìm mức phù hợp cho từng người
- Theo kế hoạch của bác sĩ
- Không tự tăng nhanh
Tăng quá nhanh gây buồn ngủ và chóng mặt tới mức người bệnh bỏ thuốc.
Cần thời gian mới có tác dụng
- Thường vài tuần
- Không phải vài ngày
- Tác dụng phụ đến trước
- Nhiều người bỏ quá sớm
- Biết trước giúp kiên trì
Giống nhóm chống trầm cảm, ở đây tác dụng phụ cũng đến trước hiệu quả.
Tác dụng phụ thường gặp
- Buồn ngủ
- Chóng mặt
- Khô miệng
- Phù chân ở một số thuốc
- Thường giảm dần
Uống vào buổi tối là cách thường được dùng để giảm ảnh hưởng ban ngày.
Không tự ngừng đột ngột
- Một số thuốc cần giảm dần
- Ngừng đột ngột gây khó chịu
- Với nhóm chống động kinh còn có rủi ro riêng
- Bàn với bác sĩ trước
- Có kế hoạch cụ thể
Ngay cả khi dùng cho mục đích giảm đau, các nhóm này vẫn cần giảm dần khi ngừng.
Đặt kỳ vọng đúng
- Mục tiêu là giảm đau tới mức chịu được
- Hiếm khi hết đau hoàn toàn
- Đo bằng khả năng sinh hoạt
- Làm được việc gì mới là thước đo
- Bàn mục tiêu với bác sĩ
Ngủ được và làm lại việc thường ngày là thước đo tốt hơn con số mức đau.
Các biện pháp đi kèm
- Vật lý trị liệu
- Cải thiện giấc ngủ
- Quản lý căng thẳng
- Điều trị bệnh nền
- Phối hợp hiệu quả hơn dùng thuốc đơn thuần
Kiểm soát tốt đường huyết là phần quan trọng với đau thần kinh do tiểu đường.
Khi thuốc không đủ hiệu quả
- Có thể cần đổi loại
- Có thể cần phối hợp
- Có thể cần chuyên khoa đau
- Không có nghĩa là hết cách
- Bàn lại với bác sĩ thay vì bỏ cuộc
Nhiều người phải thử vài phương án mới tìm được thứ phù hợp với mình.
Về thuốc bôi tại chỗ
- Có một số lựa chọn bôi ngoài
- Ít tác dụng toàn thân hơn
- Phù hợp với vùng đau khu trú
- Hỏi bác sĩ về lựa chọn
- Không tự dùng tuỳ tiện
Với vùng đau nhỏ và khu trú, dạng bôi là lựa chọn đáng hỏi.
Ghi nhật ký
- Ghi mức đau theo ngày
- Ghi giấc ngủ
- Ghi tác dụng phụ
- Ghi việc làm được trong ngày
- Mang theo khi tái khám
Cải thiện trong đau thần kinh thường chậm tới mức chỉ nhật ký mới cho thấy.
Cách nghĩ thực tế
- Đau thần kinh có cơ chế khác nên cần nhóm thuốc khác
- Thuốc chống động kinh và chống trầm cảm được dùng cho mục đích giảm đau
- Phải tăng dần và chờ vài tuần mới có tác dụng
- Mục tiêu là giảm đau tới mức sinh hoạt được
- Không tự ngừng đột ngột
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Đau thần kinh khác đau thường thế nào?
Đau thần kinh thường mô tả là bỏng rát, điện giật, tê bì hoặc kim châm, và không đáp ứng tốt với thuốc giảm đau thông thường.
Vì sao lại dùng thuốc chống động kinh hay chống trầm cảm?
Vì các thuốc này tác động lên đường dẫn truyền thần kinh, giúp giảm tín hiệu đau bất thường. Được dùng cho mục đích giảm đau chứ không phải vì người bệnh bị động kinh hay trầm cảm.
Vì sao phải tăng dần từ mức rất thấp?
Để cơ thể quen dần và giảm tác dụng phụ như buồn ngủ hay chóng mặt. Việc tăng dần theo kế hoạch của bác sĩ là cách làm chuẩn.
Bao lâu thì thấy tác dụng?
Thường cần vài tuần chứ không phải vài ngày. Đây là lý do nhiều người bỏ thuốc quá sớm.