Paracetamol — thuốc quen nhất và cũng dễ dùng quá tay nhất

Đây là thuốc nhà nào cũng có, và chính sự quen thuộc đó làm người ta chủ quan.

Paracetamol làm gì

• Giảm đau mức nhẹ tới vừa
• Hạ sốt
• Không có tác dụng chống viêm đáng kể
• Không làm loét dạ dày như nhóm khác
• Là lựa chọn đầu tay trong nhiều trường hợp

Nó không chống viêm nên với đau do viêm khớp thì tác dụng hạn chế hơn.

Vì sao nó được dùng rộng

• Ít ảnh hưởng dạ dày
• Dùng được cho nhiều nhóm người
• Có nhiều dạng bào chế
• Dễ mua
• Giá phổ thông

Chính vì dễ mua và quen thuộc nên nó ít được người dùng coi là thuốc thật.

Vấn đề lớn nhất là chồng liều

• Có trong rất nhiều thuốc cảm phối hợp
• Có trong một số thuốc giảm đau kê đơn
• Người dùng uống thêm thuốc hạ sốt riêng
• Vô tình uống cùng một hoạt chất nhiều lần
• Đây là nguyên nhân phổ biến của quá liều

Phần lớn ca quá liều không do cố ý mà do không biết mình đang uống trùng hoạt chất.

Cách tránh chồng liều

• Đọc thành phần của mọi thuốc đang dùng
• Tìm tên hoạt chất chứ không chỉ tên thương mại
• Liệt kê ra giấy khi dùng nhiều loại
• Hỏi dược sĩ khi mua thêm thuốc
• Không dùng nhiều thuốc cảm cùng lúc

Viết ra giấy tất cả thuốc đang dùng là cách đơn giản nhất để thấy chỗ trùng.

Về tên thương mại

• Cùng hoạt chất có rất nhiều tên khác nhau
• Hộp khác nhau nhưng bên trong giống nhau
• Người dùng tưởng là hai thuốc khác
• Tên hoạt chất in nhỏ hơn tên thương mại
• Tập thói quen tìm dòng thành phần

Dòng chữ nhỏ ghi thành phần mới là thứ cho biết bạn đang uống cái gì.

Ảnh hưởng tới gan

• Gan là nơi chuyển hoá thuốc này
• Dùng quá nhiều gây tổn thương gan
• Tổn thương có thể nặng
• Triệu chứng ban đầu rất mờ nhạt
• Đây là lý do phải theo đúng hướng dẫn

Điều nguy hiểm là giai đoạn đầu của tổn thương gan gần như không có triệu chứng rõ.

Những người cần thận trọng hơn

• Người có bệnh gan
• Người uống rượu thường xuyên
• Người suy dinh dưỡng hoặc ăn kém lâu ngày
• Người cao tuổi nhiều bệnh nền
• Nên hỏi bác sĩ trước khi dùng

Những nhóm này nên có chỉ định cụ thể chứ không tự dùng theo hướng dẫn chung.

Về rượu

• Rượu và paracetamol cùng đi qua gan
• Dùng cùng làm tăng gánh nặng
• Không dùng để giã rượu
• Người uống thường xuyên phải hỏi bác sĩ
• Đây là kết hợp cần tránh

Dùng thuốc này để chữa đau đầu sau khi uống rượu là thói quen rất đáng lo.

Khoảng cách giữa các lần uống

• Phải giữ đúng khoảng cách
• Không uống thêm vì thấy chưa đỡ
• Thuốc cần thời gian mới có tác dụng
• Ghi lại giờ đã uống
• Hỏi dược sĩ về khoảng cách đúng

Uống thêm vì sốt ruột chưa thấy đỡ là tình huống dẫn tới quá liều rất thường gặp.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Nghi ngờ đã uống quá nhiều
• Buồn nôn và nôn kéo dài
• Đau vùng bụng trên bên phải
• Vàng da hoặc vàng mắt
• Nước tiểu sẫm màu bất thường

Nghi ngờ quá liều thì đi khám ngay chứ đừng chờ xem có triệu chứng gì không.

Khi nghi ngờ quá liều

• Đi cơ sở y tế ngay
• Không chờ tới khi có triệu chứng
• Mang theo tất cả vỏ thuốc
• Nói rõ đã uống bao nhiêu và lúc nào
• Có hướng xử trí nếu tới sớm

Xử trí sớm hiệu quả hơn rất nhiều so với chờ tới lúc đã có triệu chứng.

Với trẻ em

• Dạng thuốc riêng cho trẻ
• Cách dùng theo cân nặng do bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn
• Không tự bẻ thuốc người lớn
• Dùng đúng dụng cụ đong đi kèm
• Không dùng thìa ăn cơm để đong

Thìa ăn cơm mỗi nhà một cỡ nên không bao giờ dùng để đong thuốc.

Cất giữ trong nhà

• Để xa tầm với trẻ em
• Giữ nguyên hộp có nhãn
• Không dồn nhiều loại vào một lọ
• Kiểm tra hạn dùng định kỳ
• Bỏ thuốc quá hạn đúng cách

Dồn nhiều loại thuốc vào một lọ là cách chắc chắn để nhầm về sau.

Khi đau kéo dài

• Thuốc chỉ giảm triệu chứng
• Không xử lý nguyên nhân
• Đau kéo dài cần đi khám
• Không dùng liên tục nhiều ngày mà không hỏi
• Che triệu chứng có thể làm chậm chẩn đoán

Uống giảm đau liên tục nhiều ngày có thể che mất một vấn đề cần được chẩn đoán.

Cách nghĩ thực tế

• Chồng liều do trùng hoạt chất là vấn đề lớn nhất
• Luôn đọc dòng thành phần chứ không chỉ tên thương mại
• Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng chính
• Nghi ngờ quá liều thì đi khám ngay, đừng chờ triệu chứng
• Mọi thắc mắc về cách dùng hãy hỏi dược sĩ

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp