Đây là nhóm thuốc bán rất rộng nhưng lại có nhiều chống chỉ định hơn người dùng tưởng.
Nhóm này gồm những gì
- Ibuprofen và diclofenac
- Naproxen và meloxicam
- Aspirin ở mức giảm đau
- Và nhiều hoạt chất khác
- Cơ chế tác dụng tương tự nhau
Các thuốc trong nhóm khác nhau về chi tiết nhưng chia sẻ cùng nhóm tác dụng phụ.
Tác dụng của nhóm này
- Giảm đau
- Chống viêm
- Hạ sốt
- Hiệu quả hơn với đau do viêm
- Hay dùng cho đau cơ xương khớp
Với đau do viêm thì nhóm này thường hiệu quả hơn paracetamol rõ rệt.
Vì sao ảnh hưởng dạ dày
- Thuốc làm giảm lớp bảo vệ niêm mạc
- Dạ dày dễ bị axit tấn công hơn
- Có thể gây viêm loét
- Nặng hơn là xuất huyết tiêu hoá
- Đây là tác dụng phụ đáng kể nhất
Tổn thương dạ dày có thể xảy ra ngay cả khi người dùng không thấy đau.
Dấu hiệu tổn thương dạ dày
- Đau vùng thượng vị
- Buồn nôn kéo dài
- Nôn ra máu
- Phân đen như hắc ín
- Hai dấu hiệu sau cần cấp cứu
Phân đen như hắc ín là dấu hiệu xuất huyết tiêu hoá và phải đi cấp cứu ngay.
Vì sao không dùng khi đang sốt xuất huyết
- Nhóm này ảnh hưởng tới tiểu cầu
- Làm tăng nguy cơ chảy máu
- Sốt xuất huyết vốn đã có nguy cơ này
- Đây là chống chỉ định quan trọng
- Khi sốt chưa rõ nguyên nhân thì nên hỏi bác sĩ
Trong vùng có sốt xuất huyết lưu hành, tự dùng nhóm này khi đang sốt là rất rủi ro.
Ảnh hưởng tới thận
- Thuốc làm giảm tưới máu thận
- Nguy cơ cao hơn khi mất nước
- Người có bệnh thận cần tránh
- Dùng dài ngày càng cần theo dõi
- Uống đủ nước khi dùng
Dùng nhóm này trong lúc đang mất nước làm tăng nguy cơ ảnh hưởng thận rõ rệt.
Ảnh hưởng tới huyết áp và tim
- Có thể làm tăng huyết áp
- Có thể giữ nước gây phù
- Người suy tim cần rất thận trọng
- Có thể làm giảm tác dụng thuốc huyết áp
- Người có bệnh tim mạch nên hỏi bác sĩ
Người đang điều trị huyết áp có thể thấy chỉ số xấu đi khi dùng nhóm này.
Những người cần thận trọng
- Tiền sử loét dạ dày tá tràng
- Bệnh thận mạn
- Suy tim
- Đang dùng thuốc chống đông
- Người cao tuổi
Với những nhóm này, việc tự mua dùng là rủi ro thật chứ không phải cảnh báo hình thức.
Về phụ nữ mang thai
- Nhiều thuốc nhóm này không dùng được
- Nhất là giai đoạn cuối thai kỳ
- Phải hỏi bác sĩ trước
- Không tự dùng dù chỉ một lần
- Có lựa chọn khác an toàn hơn
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự dùng nhóm thuốc này.
Về aspirin dùng để dự phòng tim mạch
- Mức dùng dự phòng khác mức giảm đau
- Đây là chỉ định riêng do bác sĩ quyết định
- Không tự bắt đầu vì nghe nói tốt cho tim
- Không tự ngừng nếu đang được kê
- Hỏi bác sĩ trước mọi thay đổi
Aspirin dự phòng tim mạch là một quyết định y khoa riêng chứ không phải thói quen giữ sức khoẻ.
Tương tác cần chú ý
- Thuốc chống đông
- Thuốc huyết áp
- Thuốc lợi tiểu
- Corticoid
- Một số thuốc tiểu đường
Dùng cùng thuốc chống đông làm tăng nguy cơ chảy máu rõ rệt.
Không dùng nhiều thuốc cùng nhóm
- Hai thuốc cùng nhóm không cộng tác dụng như mong đợi
- Nhưng cộng tác dụng phụ
- Người dùng hay không nhận ra là cùng nhóm
- Đọc thành phần trước khi uống thêm
- Hỏi dược sĩ khi mua
Uống hai thuốc khác tên nhưng cùng nhóm là tình huống hay gặp ở đau cơ xương khớp.
Cách giảm rủi ro dạ dày
- Uống cùng hoặc sau ăn
- Không dùng dài ngày khi chưa hỏi bác sĩ
- Người nguy cơ cao có thể được kê thuốc bảo vệ dạ dày
- Tránh uống rượu khi đang dùng
- Báo ngay khi có đau thượng vị
Uống cùng thức ăn giúp giảm khó chịu nhưng không xoá được nguy cơ.
Về dạng bôi ngoài da
- Gel và miếng dán cũng thuộc nhóm này
- Hấp thu toàn thân ít hơn
- Vẫn không phải là không có tác dụng phụ
- Không bôi lên vùng da tổn thương
- Vẫn tính vào tổng lượng đang dùng
Nhiều người quên rằng miếng dán và gel cũng là thuốc trong cùng nhóm.
Khi đau kéo dài
- Thuốc không xử lý nguyên nhân
- Đau kéo dài cần được chẩn đoán
- Dùng liên tục nhiều tuần cần bác sĩ theo dõi
- Có thể có phương án khác phù hợp hơn
- Đừng tự kéo dài đợt dùng
Dùng liên tục nhiều tuần mà không ai theo dõi là tình huống đáng lo nhất.
Cách nghĩ thực tế
- Nhóm này mạnh hơn với đau do viêm nhưng nhiều tác dụng phụ hơn
- Dạ dày, thận và huyết áp là ba điểm cần chú ý
- Phân đen hoặc nôn ra máu là tình huống cấp cứu
- Không uống hai thuốc cùng nhóm
- Phụ nữ mang thai không tự dùng
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm này khác paracetamol thế nào?
Nhóm này vừa giảm đau vừa chống viêm, nên hiệu quả hơn với đau do viêm. Đổi lại nó ảnh hưởng nhiều hơn tới dạ dày, thận và huyết áp.
Ai cần thận trọng nhất?
Người có tiền sử loét dạ dày, bệnh thận, suy tim, huyết áp cao khó kiểm soát, người đang dùng thuốc chống đông và người cao tuổi.
Vì sao nên uống cùng thức ăn?
Để giảm kích ứng dạ dày. Tuy nhiên điều này không loại bỏ hết nguy cơ, nên vẫn cần dùng theo đúng hướng dẫn.
Dấu hiệu nào cần ngừng và đi khám?
Đau bụng dữ dội, nôn ra máu, phân đen, phù chân, tiểu ít đi rõ rệt hoặc khó thở. Những dấu hiệu này cần được khám ngay.