Hạ đường huyết — nhận biết và xử trí

Trong tiểu đường, đường huyết xuống quá thấp nguy hiểm trước mắt hơn đường huyết cao.

Vì sao xảy ra

• Thuốc làm giảm đường huyết quá mức
• Ăn ít hơn bình thường
• Vận động nhiều hơn thường lệ
• Uống rượu
• Phối hợp nhiều yếu tố cùng lúc

Thường không phải một nguyên nhân mà là vài yếu tố cộng lại trong cùng một ngày.

Nhóm thuốc dễ gây hơn

• Insulin
• Nhóm kích thích tiết insulin
• Khi phối hợp nhiều thuốc
• Một số nhóm hầu như không gây
• Hỏi bác sĩ thuốc mình có nguy cơ không

Biết thuốc của mình có nguy cơ hạ đường huyết hay không là thông tin cơ bản cần nắm.

Dấu hiệu sớm

• Run tay
• Vã mồ hôi lạnh
• Hồi hộp đánh trống ngực
• Đói cồn cào
• Da tái

Đây là giai đoạn còn xử lý được dễ dàng nếu nhận ra kịp.

Dấu hiệu muộn hơn

• Chóng mặt và mờ mắt
• Lú lẫn
• Nói khó
• Cáu gắt hoặc hành vi lạ
• Buồn ngủ bất thường

Hành vi lạ đột ngột ở người tiểu đường nên được nghĩ tới hạ đường huyết trước tiên.

Dấu hiệu nặng

• Co giật
• Mất ý thức
• Không đánh thức được
• Là tình huống cấp cứu
• Gọi cấp cứu ngay

Ở mức này không được cố cho ăn uống mà phải gọi cấp cứu.

Xử trí khi còn tỉnh

• Dừng mọi việc đang làm
• Dùng ngay loại đường hấp thu nhanh
• Nước đường, nước trái cây hoặc viên đường
• Nghỉ ngơi và đo lại sau ít phút
• Nếu chưa đỡ thì lặp lại

Sô cô la và bánh có chất béo hấp thu chậm hơn nên không phải lựa chọn tốt lúc này.

Sau khi đã đỡ

• Ăn một bữa nhẹ có tinh bột
• Tránh tái phát sau đó
• Không tiếp tục hoạt động gắng sức
• Ghi lại vào sổ
• Nói với bác sĩ ở lần khám sau

Sau khi tỉnh táo trở lại vẫn cần ăn thêm để tránh tụt lại lần nữa.

Khi người bệnh bất tỉnh

• Không cho ăn hay uống gì
• Nguy cơ sặc vào phổi
• Đặt nằm nghiêng an toàn
• Gọi cấp cứu ngay
• Nói rõ người bệnh bị tiểu đường

Đổ nước đường vào miệng người bất tỉnh có thể gây sặc và làm tình hình nặng thêm.

Tình huống làm tăng nguy cơ

• Bỏ bữa hoặc ăn trễ
• Tập luyện nhiều hơn thường lệ
• Uống rượu nhất là khi đói
• Đang ốm và ăn kém
• Vừa được tăng thuốc

Tập thể dục nhiều hơn bình thường là nguyên nhân hay bị bỏ qua nhất.

Vì sao không nên bỏ qua một lần bị nhẹ

• Bị nhiều lần làm mất cảm nhận cảnh báo
• Lần sau sẽ khó nhận ra hơn
• Có thể báo hiệu thuốc cần điều chỉnh
• Ghi lại dù chỉ bị nhẹ
• Nói với bác sĩ ở lần khám tới

Một lần bị nhẹ vẫn là thông tin đáng nói vì nó thường báo trước lần nặng hơn.

Hạ đường huyết ban đêm

• Khó nhận biết vì đang ngủ
• Dấu hiệu là đổ mồ hôi ướt gối
• Ác mộng hoặc ngủ không yên
• Sáng dậy đau đầu và mệt
• Báo bác sĩ nếu thấy các dấu hiệu này

Ướt đẫm mồ hôi khi ngủ dậy là dấu hiệu rất đáng nhắc với bác sĩ.

Khi mất cảm nhận cảnh báo

• Một số người không còn thấy dấu hiệu sớm
• Hay gặp ở người bị hạ nhiều lần
• Rất nguy hiểm
• Cần báo bác sĩ để điều chỉnh mục tiêu
• Cần theo dõi chặt hơn

Không còn cảm nhận được dấu hiệu sớm là tình trạng cần bác sĩ điều chỉnh kế hoạch.

Luôn mang theo đường nhanh

• Trong túi, trong xe, ở bàn làm việc
• Viên đường hoặc kẹo đường
• Kiểm tra hạn dùng
• Thay khi đã dùng
• Cũng để ở nơi làm việc

Để sẵn đường nhanh ở vài nơi cố định là thói quen đáng hình thành.

Người nhà cần biết gì

• Nhận ra dấu hiệu
• Biết chỗ để đường nhanh
• Biết khi nào gọi cấp cứu
• Không cho ăn khi bất tỉnh
• Biết người bệnh dùng thuốc gì

Người nhà thường là người xử trí đầu tiên nên rất cần được hướng dẫn.

Về lái xe

• Đo trước khi lái nếu có nguy cơ
• Mang đường nhanh trong xe
• Dừng xe ngay khi thấy dấu hiệu
• Không lái tiếp tới khi đã ổn
• Hỏi bác sĩ về khuyến cáo cụ thể

Dừng xe vào lề ngay khi thấy dấu hiệu là phản xạ cần tập.

Ghi lại mọi lần bị

• Ghi giờ và hoàn cảnh
• Ghi đã ăn gì trước đó
• Ghi mức đường huyết nếu đo được
• Mang theo khi tái khám
• Giúp bác sĩ điều chỉnh

Một danh sách các lần bị hạ đường huyết giúp bác sĩ tìm ra kiểu lặp lại.

Cách nghĩ thực tế

• Run tay, vã mồ hôi lạnh và đói cồn cào là dấu hiệu sớm
• Dùng đường hấp thu nhanh chứ không phải sô cô la
• Không cho ăn uống khi người bệnh bất tỉnh
• Luôn mang theo đường nhanh
• Ghi lại mọi lần bị và nói với bác sĩ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy gọi cấp cứu khi người bệnh mất ý thức.

Câu hỏi thường gặp