Đây là thuốc được dùng nhiều nhất trong tiểu đường tuýp 2 và cũng bị bỏ dở nhiều nhất vì mấy tuần đầu khó chịu.
Thuốc này làm gì
- Giảm sản xuất đường ở gan
- Tăng độ nhạy của cơ thể với insulin
- Không kích thích tuyến tuỵ tiết thêm insulin
- Ít gây hạ đường huyết khi dùng một mình
- Không gây tăng cân
Vì không ép tuyến tuỵ làm việc thêm nên nguy cơ hạ đường huyết thấp hơn nhiều nhóm khác.
Vì sao được kê đầu tay
- Hiệu quả tốt
- Đã có dữ liệu dài hạn
- Ít gây hạ đường huyết
- Không làm tăng cân
- Chi phí phổ thông
Đây là một trong số ít thuốc có dữ liệu theo dõi qua nhiều thập kỷ.
Khó chịu tiêu hoá lúc đầu
- Buồn nôn và đầy bụng
- Tiêu chảy
- Vị kim loại trong miệng
- Thường giảm dần sau vài tuần
- Là lý do nhiều người tự bỏ thuốc
Rất nhiều người bỏ thuốc trong hai tuần đầu vì không biết là khó chịu sẽ qua.
Cách giảm khó chịu
- Uống cùng hoặc ngay sau bữa ăn
- Bắt đầu từ mức thấp rồi tăng dần theo chỉ định
- Có dạng giải phóng chậm dễ chịu hơn
- Báo bác sĩ nếu quá khó chịu
- Đừng tự bỏ
Dạng giải phóng chậm là lựa chọn rất đáng hỏi khi khó chịu tiêu hoá kéo dài.
Về dạng giải phóng chậm
- Thuốc nhả ra từ từ
- Ít gây khó chịu hơn
- Không được bẻ hay nghiền
- Có thể thấy vỏ thuốc trong phân
- Đó là bình thường
Thấy vỏ viên trong phân là bình thường với dạng này và không có nghĩa thuốc không hấp thu.
Chức năng thận
- Thuốc thải qua thận
- Cần xét nghiệm theo dõi
- Chức năng thận giảm thì phải điều chỉnh
- Bác sĩ đánh giá định kỳ
- Đi xét nghiệm đúng hẹn
Xét nghiệm chức năng thận định kỳ là phần bắt buộc khi dùng thuốc này lâu dài.
Khi cần tạm ngừng
- Trước khi chụp có thuốc cản quang
- Khi mất nước nhiều do nôn hoặc tiêu chảy
- Khi có nhiễm khuẩn nặng
- Trước một số phẫu thuật
- Theo hướng dẫn của bác sĩ
Luôn nói mình đang dùng metformin khi chuẩn bị chụp chiếu hay phẫu thuật.
Vì sao phải ngừng khi mất nước
- Mất nước ảnh hưởng chức năng thận
- Thuốc có thể tích tụ
- Tăng nguy cơ biến chứng hiếm nhưng nặng
- Đây là quy tắc ngày ốm
- Hỏi bác sĩ về kế hoạch cụ thể
Những ngày nôn hoặc tiêu chảy nhiều là lúc cần liên hệ bác sĩ chứ không tự xoay xở.
Về những lời đồn quanh thuốc này
- Có người nói thuốc hại thận
- Thực tế nó cần thận tốt để thải ra
- Không phải nguyên nhân gây suy thận
- Đường huyết cao kéo dài mới hại thận
- Hỏi bác sĩ thay vì nghe truyền miệng
Chính đường huyết không kiểm soát mới là thứ làm hỏng thận theo năm tháng.
Về vitamin B12
- Dùng lâu năm có thể làm giảm hấp thu
- Thiếu B12 gây mệt và tê bì
- Dễ nhầm với biến chứng thần kinh do tiểu đường
- Nên kiểm tra theo hướng dẫn bác sĩ
- Bổ sung khi cần
Tê bì ở người dùng metformin lâu năm không nên mặc định là biến chứng tiểu đường.
Về rượu
- Rượu làm tăng rủi ro khi dùng thuốc này
- Cũng làm hạ đường huyết khó lường
- Nên hạn chế
- Nói thật với bác sĩ về thói quen uống
- Không uống khi bụng đói
Uống rượu khi bụng đói là tình huống dễ gây hạ đường huyết nhất ở người tiểu đường.
Thuốc không thay được lối sống
- Ăn uống vẫn quan trọng
- Vận động cải thiện độ nhạy insulin
- Giảm cân có tác động rõ
- Thuốc và lối sống bổ trợ nhau
- Không thứ nào thay được thứ nào
Vận động đều đặn làm thuốc phát huy tác dụng tốt hơn.
Khi phối hợp thêm thuốc
- Nhiều người cần hơn một loại theo thời gian
- Không có nghĩa là thất bại
- Tiểu đường tuýp 2 tiến triển theo năm tháng
- Phối hợp là chuyện bình thường
- Hỏi bác sĩ về vai trò từng thuốc
Cần thêm thuốc theo thời gian là diễn biến tự nhiên của bệnh chứ không phải lỗi của người bệnh.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
- Mệt lả bất thường
- Thở nhanh sâu
- Đau bụng dữ dội
- Buồn nôn nhiều kèm lạnh người
- Đây là tình huống hiếm nhưng nặng
Những dấu hiệu này hiếm gặp nhưng cần được khám ngay chứ không chờ.
Uống đều và ghi chép
- Uống theo giờ cố định
- Gắn với bữa ăn
- Ghi lại nếu quên
- Không uống gộp để bù
- Mang sổ khi tái khám
Gắn thuốc với bữa ăn vừa giảm khó chịu vừa giúp không quên.
Cách nghĩ thực tế
- Khó chịu tiêu hoá lúc đầu thường qua sau vài tuần
- Uống cùng bữa ăn và hỏi về dạng giải phóng chậm
- Luôn báo đang dùng metformin trước khi chụp cản quang
- Xét nghiệm chức năng thận định kỳ là bắt buộc
- Cần thêm thuốc theo thời gian là bình thường
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao metformin hay gây khó chịu bụng lúc đầu?
Vì thuốc tác động lên đường tiêu hoá. Khó chịu thường giảm dần sau vài tuần và thường nhẹ hơn khi uống cùng hoặc sau bữa ăn.
Metformin có gây hạ đường huyết không?
Khi dùng một mình thì nguy cơ thấp. Nguy cơ tăng lên khi phối hợp với insulin hoặc một số nhóm thuốc khác.
Vì sao phải ngừng thuốc trước khi chụp có thuốc cản quang?
Vì thuốc cản quang có thể ảnh hưởng chức năng thận tạm thời. Hãy báo với nơi chụp rằng mình đang dùng metformin để được hướng dẫn.
Có cần xét nghiệm định kỳ không?
Có. Cần theo dõi chức năng thận, và với người dùng lâu năm nên kiểm tra vitamin B12 theo hướng dẫn của bác sĩ.