Một trận cảm thông thường ở người tiểu đường không đơn giản như ở người khác.
Vì sao ốm làm đường huyết biến động
- Cơ thể tiết hormone khi có nhiễm trùng
- Các hormone này làm tăng đường huyết
- Xảy ra dù ăn ít hơn
- Ngược với suy nghĩ thông thường
- Đây là điểm dễ hiểu nhầm nhất
Ăn ít hơn mà đường huyết vẫn tăng là chuyện bình thường trong ngày ốm.
Nhưng cũng có thể hạ
- Nếu nôn và không ăn được
- Nếu tiêu chảy nhiều
- Nếu vẫn dùng thuốc như bình thường
- Biến động theo cả hai hướng
- Vì vậy phải đo thường xuyên hơn
Không đoán được sẽ tăng hay giảm nên cách duy nhất là đo nhiều hơn.
Đo thường xuyên hơn
- Tần suất tăng lên trong ngày ốm
- Ghi lại tất cả
- Ghi cả giờ đo
- Ghi triệu chứng đi kèm
- Thông tin này rất quan trọng khi gọi bác sĩ
Con số cụ thể giúp bác sĩ tư vấn qua điện thoại chính xác hơn nhiều.
Gọi hỏi sớm hơn là chờ
- Nhiều người ngại làm phiền
- Chờ tới khi nặng mới gọi
- Tư vấn sớm thường xử lý được tại nhà
- Muộn thì phải nhập viện
- Lưu sẵn số điện thoại nơi điều trị
Một cuộc gọi sớm thường tiết kiệm được cả một lần nhập viện.
Bù nước là ưu tiên
- Uống từng ngụm nhỏ liên tục
- Nước lọc hoặc dung dịch bù điện giải
- Theo dõi lượng nước tiểu
- Nước tiểu ít và sẫm là dấu hiệu thiếu nước
- Mất nước làm mọi thứ nặng thêm
Mất nước là yếu tố làm ngày ốm chuyển thành tình huống cấp cứu.
Nếu không ăn được
- Vẫn cần nạp một ít carbohydrate
- Cháo loãng hoặc nước trái cây
- Chia nhỏ nhiều lần
- Không bỏ hoàn toàn
- Hỏi bác sĩ về kế hoạch cụ thể
Không ăn được hoàn toàn là lý do nên gọi cho nơi điều trị.
Thuốc nào cần xem lại
- Một số thuốc cần tạm ngừng khi mất nước
- Một số thì không
- Insulin thường không được tự ngừng
- Kể cả khi không ăn được
- Phải theo hướng dẫn bác sĩ
Người dùng insulin tự ngừng vì không ăn được là tình huống rất nguy hiểm.
Vì sao không tự ngừng insulin
- Cơ thể vẫn cần insulin nền
- Ngừng có thể dẫn tới biến chứng cấp
- Nhất là ở người tuýp 1
- Cách điều chỉnh phải theo kế hoạch
- Gọi bác sĩ nếu không rõ
Cơ thể cần insulin ngay cả khi không ăn gì.
Có kế hoạch ngày ốm từ trước
- Hỏi bác sĩ khi còn khoẻ
- Ghi ra giấy
- Dán nơi dễ thấy
- Người nhà cũng biết
- Đỡ lúng túng khi thật sự ốm
Hỏi về kế hoạch ngày ốm khi còn khoẻ là việc rất đáng làm ở lần khám tới.
Chuẩn bị sẵn trong nhà
- Que thử và máy đo còn dùng được
- Dung dịch bù điện giải
- Nước trái cây
- Số điện thoại nơi điều trị
- Nhiệt kế
Kiểm tra hạn dùng que thử trước khi cần tới là việc nên làm định kỳ.
Dấu hiệu phải đi khám ngay
- Nôn nhiều không giữ được nước
- Thở nhanh sâu
- Hơi thở có mùi lạ
- Đau bụng dữ dội
- Lú lẫn hoặc buồn ngủ bất thường
Thở nhanh sâu kèm nôn ở người tiểu đường là tình huống cần đi khám ngay.
Về nhiễm khuẩn
- Người tiểu đường dễ nhiễm khuẩn hơn
- Đường huyết cao làm chậm lành
- Nhiễm khuẩn lại làm đường huyết cao hơn
- Vòng xoáy hai chiều
- Điều trị sớm rất quan trọng
Nhiễm khuẩn và đường huyết cao đẩy nhau lên nên cần cắt vòng xoáy sớm.
Người nhà nên biết gì
- Biết người bệnh dùng thuốc gì
- Biết dấu hiệu cần đi khám ngay
- Giúp theo dõi lượng nước uống vào
- Giúp ghi chép con số
- Biết số điện thoại nơi điều trị
Trong ngày ốm, người bệnh thường mệt tới mức không tự theo dõi được.
Chú ý bàn chân trong ngày ốm
- Kiểm tra bàn chân mỗi ngày
- Vết thương nhỏ cũng cần chú ý
- Đường huyết cao làm chậm lành
- Đi khám nếu có vết loét
- Không tự xử lý vết thương sâu
Một vết xước nhỏ ở bàn chân người tiểu đường có thể trở thành vấn đề lớn.
Khi dùng thêm thuốc cảm
- Nhiều siro có đường
- Một số thuốc ảnh hưởng đường huyết
- Hỏi dược sĩ về loại phù hợp
- Nói rõ mình bị tiểu đường
- Đọc nhãn thành phần
Siro ho chứa đường là chi tiết nhỏ nhưng đáng hỏi dược sĩ.
Sau khi khỏi
- Đường huyết có thể còn dao động vài ngày
- Tiếp tục đo thêm một thời gian
- Quay lại thuốc thường ngày theo hướng dẫn
- Nói với bác sĩ ở lần khám sau
- Mang sổ ghi chép theo
Đường huyết thường cần vài ngày mới ổn định lại sau một trận ốm.
Cách nghĩ thực tế
- Ốm làm đường huyết tăng dù ăn ít hơn
- Đo thường xuyên hơn và ghi lại
- Bù nước là ưu tiên hàng đầu
- Không tự ngừng insulin vì không ăn được
- Hỏi bác sĩ về kế hoạch ngày ốm khi còn khoẻ
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đường huyết tăng khi bị ốm?
Vì cơ thể tiết hormone gây căng thẳng khi có nhiễm trùng, làm đường huyết tăng lên dù ăn ít hơn bình thường.
Ăn không được thì có ngừng thuốc không?
Không tự ngừng. Một số thuốc cần tạm ngừng khi mất nước nhưng một số khác thì không, nên phải liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn.
Nên theo dõi gì trong ngày ốm?
Đo đường huyết thường xuyên hơn, theo dõi lượng nước uống vào và nước tiểu ra, cùng các triệu chứng mới xuất hiện.
Khi nào phải đi khám ngay?
Khi nôn nhiều không giữ được nước, thở nhanh sâu, đau bụng dữ dội, lú lẫn, hoặc đường huyết rất cao hay rất thấp kéo dài.